Zweeds/Nederlands forum

Voor Nederlanders en Zweden die elkaars taal willen spreken.
För nederländare och svenskar som vill tala varandras språk.

Je bent niet ingelogd.

#1 2006-09-15 00:02:41

Sander Van de Moortel
lid/medlem
Geregistreerd: 2006-07-21
Bijdragen: 13

Ä, Ö: umlauts?

Ik vroeg me laatst af of je een Ä en een Ö eigenlijk een umlaut mag noemen, zoals in het Duits het geval is, waar je a-umlaut en o-umlaut zegt. In het Fins mag dat om een of andere reden niet, wellicht omdat het historisch gezien helemaal niets met een A resp. O gevolgd door een E/I te maken heeft, maar is dit ook zo voor het Zweeds?

Zweden behandelen de Ä en Ö wel als aparte letters, in hun woordenboeken, maar ook bij het spellen, maar is het onterecht als ik het een umlaut noem?

S

Offline

#2 2006-09-15 00:18:16

AnnaKarin
lid/medlem
Geregistreerd: 2006-09-07
Bijdragen: 92

Re: Ä, Ö: umlauts?

ä en ö zijn inderdaad gewone klinkers uit het alfabet en moeten zo bekeken worden, ze zijn niet gegroeid uit klinkerwissels wat de betekenis is van umlaut (omljud)

wel kan je in het zweeds nog omljud tegenkomen zo bijvoorbeeld bij meervoudsvormen "en hand-två händer" - "en mus - två möss"

Offline

#3 2006-09-15 11:36:13

hankwang
Administrator
Uit: Utrecht, Nederland
Geregistreerd: 2005-11-12
Bijdragen: 550
Website

Re: Ä, Ö: umlauts?

Sander Van de Moortel schreef:

...zoals in het Duits het geval is, waar je a-umlaut en o-umlaut zegt.

Sterker nog, zelfs onder Duitsers wordt dat niet zo vaak gezegd. In plaats daarvan spreken ze meestal gewoon de klank uit.

Offline

#4 2006-09-15 13:21:09

Martijn
lid/medlem
Uit: inte där jag vill vara
Geregistreerd: 2006-07-03
Bijdragen: 18

Re: Ä, Ö: umlauts?

dit is niet standaard.
je moet ze gewoon uitspreken volgens de afgesproken klanken. dus ä ö en å,
het zijn officieel écht aparte letters met een eigen klank, vandaar.

in zeeer uitzonderlijke gevallen wordt de å nog wel eens als a-ring geschreven of phonetisch uitgesproken maar dat is echt zeldzaam

Offline

#5 2006-09-15 13:24:11

AnnaKarin
lid/medlem
Geregistreerd: 2006-09-07
Bijdragen: 92

Re: Ä, Ö: umlauts?

inderdaad, het is dan ook aangewezen dat je zo ook zo in je hoofd prent als je Zweeds leert, om zo te voorkomen dat je de tekens ¨en ° vergeet

ik hoor vaak mensen die zeggen: is dat nu met a zonder puntjes of mét? als je het woord goed uitspreekt, weet je dat meteen en vice versa!

Offline

#6 2006-09-15 14:01:00

markm
lid/medlem
Geregistreerd: 2006-01-19
Bijdragen: 351

Re: Ä, Ö: umlauts?

De Zweden zelf zullen niet snel in de war raken met a/ä, a/å of o/ö. Daarentegen wel met e/ä en o/å. Kijk de diverse internetfora er maar op na (brottom, vesäntlig, måtto/motto, värkligen zijn maar een paar voorbeelden van wat ik vandaag gezien heb).

Offline

#7 2006-09-15 14:03:29

AnnaKarin
lid/medlem
Geregistreerd: 2006-09-07
Bijdragen: 92

Re: Ä, Ö: umlauts?

hierbij wil ik opmerken dat het niet zelden zo is dat een woord oorspronkelijk met ä werd geschreven en nu met e bijvoorbeeld

overigens denk ik dat je de spelfouten kan vergelijken met nederlandstaligen die niet goed weten wanneer ze ei of ij moeten schrijven laat staan zich bewust zijn van dt-fouten !

Offline

#8 2006-09-15 15:14:13

markm
lid/medlem
Geregistreerd: 2006-01-19
Bijdragen: 351

Re: Ä, Ö: umlauts?

Daar heb je absoluut geleik in; het was ook niet als kritiek bedoelt, maar meer om te beweizen dat a/å/ä en o/ö echt verschillende letters zijn wink

Offline

#9 2006-09-15 15:23:48

AnnaKarin
lid/medlem
Geregistreerd: 2006-09-07
Bijdragen: 92

Re: Ä, Ö: umlauts?

o ik nam het ook niet als kritiek hoor, vulde je gewoon even aan met wat feiten smile

Offline

#10 2006-09-15 16:26:30

tiainen
lid/medlem
Uit: As, België
Geregistreerd: 2006-01-19
Bijdragen: 67

Re: Ä, Ö: umlauts?

AnnaKarin schreef:

hierbij wil ik opmerken dat het niet zelden zo is dat een woord oorspronkelijk met ä werd geschreven en nu met e bijvoorbeeld

Een voorbeeld hiervan kwam ik twee jaar geleden tegen. Ik was toen onderweg naar een talencursus in Uppsala en bleef toen een nachtje overnachten bij een oude bekende in Helsingborg. Om de een of andere reden had ze eens een kaart van de streek bovengehaald en die kaart bleek nogal gedateerd te zijn. Het viel mij daar bij op dat Helsingborg gespeld was als Hälsingborg en dat zag er eerlijk gezegd nogal vreemd uit smile.

Offline

#11 2006-09-15 18:17:04

markm
lid/medlem
Geregistreerd: 2006-01-19
Bijdragen: 351

Re: Ä, Ö: umlauts?

Met plaatsnamen is het vaak net andersom: wat vroeger met e geschreven werd, schrijf je nu met ä. Bijvoorbeeld Gefle (Gävle) en Engelholm. Dit werd (volgens mij begin 20e eeuw) veranderd toen de spelling aangepast werd. Upsala werd Uppsala, en alle W werden V. Dat Hälsingborg (weer?) Helsingborg geworden is, is dus eerder een uitzondering. (Overigens werd Lövsta vroeger als Leufsta geschreven, terwijl de -eu- een combinatie is die tegenwoordig helemaal niet meer in het Zweeds voorkomt, wat de uitspraak van euro zo problematisch maakt.)

Offline

#12 2006-11-21 15:15:51

JosefinL
lid/medlem
Uit: Uppsala, Zweden
Geregistreerd: 2006-05-28
Bijdragen: 131

Re: Ä, Ö: umlauts?

met plaarsnamen is het ook zo, dat het van uitspraak afhangen; ik kom uit Gävle en hier zegen wij ook het "ä" duidelijk in de naam Gävle, zo wij schrijven de ook met ä, maar het met e/ä is moelijk; ik weet niet dat er regels zijn... met o/å is het makkelijker; als het å-geluid kort is, is het met o geschrijven, en lang met å. Lange o is een andere geluid; dat was in duits de letter "u" is.

Offline

#13 2006-11-21 18:32:05

pieter
lid/medlem
Uit: Leuven, België
Geregistreerd: 2006-01-11
Bijdragen: 611

Re: Ä, Ö: umlauts?

Dat laatste lijkt mij niet helemaal te kloppen: in woorden als bråttom, mått, blått (al komt dat natuurlijk van blå) is de å toch kort.  De o in ovanför wordt (als ik het in de les niet verkeerd begrepen heb) als een lange å uitgesproken, maar ik denk datte meeste lange å's inderdaad wel als een å geschreven worden.

Offline

#14 2006-11-24 17:18:33

JosefinL
lid/medlem
Uit: Uppsala, Zweden
Geregistreerd: 2006-05-28
Bijdragen: 131

Re: Ä, Ö: umlauts?

ja, deze regel is niet 100%, geloof ik, met blått is het zo dat het van blå komt, maar met de andere moet ik zeggen dat ik het niet weet sad met de woorden bråttom en mått doen de kinderen nooit richtig... een vertaling van 'mått' (als in "jag har mått dåligt) is de "perfekt" van de werkwoord "må", maar de andere 'mått' (maat) kan ik niet verklaren...

Offline

#15 2007-12-10 21:22:37

Jules Beelen
lid/medlem
Geregistreerd: 2007-12-01
Bijdragen: 685

Re: Ä, Ö: umlauts?

Zo noem je de typisch Scandinavische klinkers in het Nederlands:

ä: a-umlaut
å: a-corona ('bolletje')
ö: o-umlaut

Offline

#16 2007-12-11 10:45:20

Pix
lid/medlem
Geregistreerd: 2007-04-27
Bijdragen: 215

Re: Ä, Ö: umlauts?

En in het Zweeds is het not-done om de letters å, ä en ö iets anders te noemen dan å, ä en ö. De meeste Zweden zullen dan ook niet eens weten waar je het over hebt als je over a-omljud (of nog erger: umlaut) begint. smile
Het zijn op zich zelf staande klinkers en moeten altijd zo behandeld worden - en nog minder raar dan de Nederlandse konventie van dubbel getekende klinkers oe, ie, aa etc. Of het verschil in het Nederlands tussen "ij" en "y", en het feit dat een "ij" uit twee andere bestaande letters in het alfabet bestaat, maar toch als een letter gezien moet worden.

Offline

#17 2007-12-11 11:20:31

harry73
lid/medlem
Geregistreerd: 2007-04-27
Bijdragen: 235

Re: Ä, Ö: umlauts?

Hoe noem je de volgende typisch scandinavische (maar niet Zweedse) letters dan in het Nederlands?

Þ/þ , Ø/ø , Æ/æ , Ð/ð

Offline

#18 2007-12-11 12:54:44

Pix
lid/medlem
Geregistreerd: 2007-04-27
Bijdragen: 215

Re: Ä, Ö: umlauts?

of een Deense/Noorse "aa" ?
wink

Offline

#19 2007-12-11 18:56:05

zappy
lid/medlem
Uit: Turnhout
Geregistreerd: 2006-11-24
Bijdragen: 134

Re: Ä, Ö: umlauts?

De æ/Æ is niet typisch Scandinavisch: in het Brits kwam deze ook voor en de ae uit het Latijn/Romaanse talen werd zo ook geschreven (in de buurt van Napels kwam ik eens een bord tegen met 'Stabiæ' erop). Volgens Wikipedia is het een ligatuur.

Offline

#20 2007-12-12 07:31:57

Rutger
juniorlid/juniormedlem
Uit: Menaldum / NL
Geregistreerd: 2007-09-14
Bijdragen: 3

Re: Ä, Ö: umlauts?

Volgens De Wiki (all hail!)

Þ = thorn
Ø = slashed o
Æ = ash
Ð = eth

Offline

#21 2007-12-12 10:15:55

harry73
lid/medlem
Geregistreerd: 2007-04-27
Bijdragen: 235

Re: Ä, Ö: umlauts?

Ja Wikipedia is niet onaardig, maar als je in de nederlandse Wikipedia op slashed O zoekt, vindt je niets. Als je op Ø zoekt zie je ook nergens staan, dat het slashed O heet (en dat is volgens mij ook nauwelijks een Nederlandse term).
Wel zie je dat het oorspronkelijk een ligatuur is van OE, maar dat het in het Deens en Noors een eigen klinker en letter is, dus geen ligatuur en geen van de O afgeleide letter.
Hetzelfde zie je trouwens bij de Æ. Ook dat is oorspronkelijk een ligatuur (van AE), maar in het Deens en Noors is het een eigen klinker en letter en dus geen ligatuur. Verdert staat er bij dat de Æ in het Zweeds als Ä geschreven wordt en in het Duits als A-umlaut.
De Zweedse Ä is geen A met een umlaut, maar een eigen letter, net als de Ö.

Verder heten de Þ en de Ð Tthorn en Eth. Maar volgens mij kun je dat vergelijken met de Z die als Zet wordt uitgesproken of de M die als Em wordt uitgesproken. Voor klinkers zijn de namen volgens mij gelijk aan de klank. Hoe je een Zweedse Å, Ö of Ä in het nederlandse alfabet schrijft weet ik niet, maar volgens mij niet als A corona, A umlaut, of O umlaut.

Offline

#22 2007-12-12 11:13:26

harry73
lid/medlem
Geregistreerd: 2007-04-27
Bijdragen: 235

Re: Ä, Ö: umlauts?

zappy schreef:

De æ/Æ is niet typisch Scandinavisch: in het Brits kwam deze ook voor en de ae uit het Latijn/Romaanse talen werd zo ook geschreven (in de buurt van Napels kwam ik eens een bord tegen met 'Stabiæ' erop). Volgens Wikipedia is het een ligatuur.

æ/Æ als teken is niet typisch Scandinavisch en volgens Wikipedia mag je hem in het Engels zelfs nog steeds in een aantal woorden gebruiken. Het verschil is dat het in het Engels en het Latijn een ligatuur van AE is, terwijl het in het Deens en Noors een letter met een eigen plaats in het alfabet is. Het is dus als teken niet typisch Scandinavisch, maar wel een typisch scandinavische letter (en dat verschil is precies de kern van dit hele draadje).

Offline


Bulletin Board voettekst

Powered by PunBB